Narkolepsi Nedir ? Narkolepsi Tedavisi

Narkolepsi Nedir ? Narkolepsi Tedavisi
Narkolepsi Nedir ? Narkolepsi Tedavisi

Narkolepsi gündüz aşırı uyku eğilimi, ani ve kısa derin uyku periyotlarıyla karakterize olan, çok yaygın olmayan bir durumdur.

Narkolepsi Nedir ?

Narkolepsi beynin uyku-uyanıklık döngüsünü ayarlayamamasından kaynaklanan kronik nörolojik bir rahatsızlıktır. Bireyler aynı zamanda gece sık sık uyanmayı da içeren, dengesiz ve bölünen uyku düzenine sahip olabilirler. Bu rahatsızlığa sahip olan insanlar günün çeşitli vakitlerinde aşırı şekilde uyku gelmesi durumunu yaşarlar. Eğer bu ihtiyaç çok güçlüyse, bireyler saniyelerden dakikalara kadar değişkenlik gösterebilen periyotlarla uykuya dalabilirler. Nadir vakalarda, bazı insanlar bir saat ya da daha uzun süre boyunca uyuyakalabilirler. Bireyler gün içinde aşırı uykulu olmaya ek olarak katapleksinin (ani kas tonusu kaybı) bazı ya da tüm tipik semptomlarını, uyku ya da uyanma sırasında halüsinasyonlar ve uyku başlangıcında veya sonunda kısa periyotlar halinde uyku felci adını verdiğimiz sorunları yaşayabilirler.

Gündüz aşırı uykulu olma ve aniden uyuyakalmak bu rahatsızlığın belirtileri arasındadır.
Gündüz aşırı uykulu olma ve aniden uyuyakalmak bu rahatsızlığın belirtileri arasındadır.

Narkolepsinin Nedenleri

Bu hastalığa sık sık diğer durumlarla karıştırılarak yanlış tanı konulduğundan, doğru tanının konulması yıllar alabilir. Narkolepsinin sebepleri hala bilinmiyor. Nörolojik disfonksiyona ve uyku bozukluklarına yol açan birçok faktörü kapsadığı düşünülüyor.

Rahatsızlık genellikle beynimizi derin uyku durumuna sokmaya engel olmaya çalışan hipokretin adlı nörotransmitterin seviyelerinin düşük olmasından kaynaklanır. Ancak bazı insanlarda düşük hipokretin seviyeleri nedeniyle kaynaklanmıyor ve rahatsızlığa neyin sebep olduğu da henüz bilinmiyor.

Genetik, otoimmün ve çevresel faktörlerin kombinasyonu bazı insanlarda hastalığın riskini arttırır. Bu rahatsızlık üst solunum yolu enfeksiyonu sonrasında ortaya çıkabilir. Nadiren de olsa baş yaralanmaları, sarkoidoz, inme, tümör ya da çeşitli sağlık durumlarından kaynaklı meydana gelebilir.

Narkolepsinin Belirtileri

Ekstrem seviyede gündüz aşırı uyku eğilimi, bir anda uyuyakalmak (diğer adıyla uyku atakları), odaklanmada zorluk ya da uyanık kalmada zorluk ve gece sık sık uyanmak bulgu ve belirtiler arasındadır. Diğer yaygın semptomlar ise uyuyakalırken ya da uyanırken halüsinasyonlar ve uyku felcidir, bunlar ise uyanık olduğunuzu hissetmenize rağmen birkaç dakika hareket edememe hissine sebep olabilir. Nadiren de olsa bu rahatsızlığa sahip bireylerde, kuvvetli duygu dışa vurumları söz konusu olduğunda, örneğin kahkaha gibi, katapleksi adını verdiğimiz kas tonusu kaybı yaşanabilir. Bireyler kısa bir uykudan sonra ya da tüm gece uykudan sonra genellikle yenilenmiş ve dinlenmiş hissederler fakat tekrar kısa zaman içinde uykulu hissederler.

Hastalık için kaliteli bir gece uykusu önemlidir.
Hastalık için kaliteli bir gece uykusu önemlidir.

Narkolepsinin Tanısı

Narkolepsi tanısı için doktorunuz sağlık geçmişinizi, aile geçmişinizi, fizik muayenizi ve test sonuçlarınızı değerlendirecektir. Uyku bozukluklarınızı ya da REM uykusu başlangıcı sorunları için tüm gece uyku testine ya da gündüz kısa süreli uyku testine tabi tutulabilirsiniz. Omurilik sıvısı (spinal fluid) testleri düşük hipokretin seviyeleri gösterebilir. Hipokretin seviyeleriniz normal ise, doktorunuz uyku alışkanlıklarınızı bir günlük tarzında takip etmenizi ve aktigrafi isimli özel cihazlarla gün boyunca aktivitelerinizi ve dinlenme periyotlarınızı kaydetmenizi isteyebilir.

Narkolepsi Tedavisi

Narkolepsi tedavisi için ilaçlar ve davranış değişiklikleri bir arada uygulanır. Uyarıcılar ve modafinil gündüz aşırı uykulu olmayı tedavi etmek için, sodyum oksibat yine gündüz aşırı uykulu olma ve katapleksi tedavisi amacıyla ve gece uykusunu daha kaliteli getirmek için sedatif ilaçlar narkolepsi tedavisi için kullanılan ilaçlar arasındadır. Gündüz aşırı uykulu olma durumu genellikle gece kaliteli uykularla ve gün içinde planlanan kısa süreli uykularla iyileşme gösterir.

Narkolepsi tedavisi için çeşitli ilaçlarla, semptomlarda iyileşme görülebilmesi mümkündür.
Narkolepsi tedavisi için çeşitli ilaçlarla, semptomlarda iyileşme görülebilmesi mümkündür.

Bireyler uyku kalitesini iyileştirmek için düzenli bir uyku programı oluşturabilir, yatağa girmeden önce kendini rahatlatabilir ve uyumadan önce büyük porsiyonlu yemeklerden, alkolden ve kafein içeren içeceklerden uzak durabilir.

Tedaviye rağmen rahatsızlığa sahip olan insanlar hala gündüz uykulu olma ve depresyon durumlarını yaşayabilirler. Trafik kazaları riski gibi güvenlik problemleri hakkında doktorunuzla konuşmalısınız. Terapi, eğitim ve danışmak semptomlarınız ile başa çıkmak konusunda size yardımcı olabilir.

Narkolepsinin Prognozu

Günümüzde mevcut ilaçların hiçbirisi rahatsızlığa sahip olan insanlara tamamen normal bir şekilde uyanıklık sağlamıyor fakat gündüz aşırı uykulu olma durumunu ve katapleksiyi, rahatsızlığın en kısıtlayıcı ve engelleyici semptomları, ilaçlarla çoğu hasta kontrol etmek mümkün. Genellikle semptomlar değiştikçe tedavi uygulamaları ve kullanılan ilaçlar da değişir. Bu rahatsızlığı yaşayan insanlar hastalığın semptomlarının hastalık başladıktan sonra (bireyde hastalığın başlama yaşından bağımsız olarak) 20-30 sene içinde giderek kötüleştiğini ifade ediyorlar. Pek çok yaşlı hasta ise gün içinde yaşanan bazı semptomların 60 yaşından sonra iyileşme gösterdiğini ifade ediyor.

Akıl Hastalıkları ve Ruh Sağlığı yazımızı başlığa tıklayarak okuyabilirsiniz!

Anokresiya nedir biliyor musunuz? Öğrenmek isterseniz sitemizden okuyabilirsiniz.