Polikistik Over Sendromu Nedir? PCOS Nedir?

polikistik over sendromu tanısı için ultrason
Polikistik Over Sendromu Nedir ? PCOS Nedir ?

Polikistik over sendromu (PCOS) nedir? Polikistik over tedavisi ve belirtileri nedir? Doğurma çağındaki her 10 kadından 1’ini etkileyen bir sağlık problemidir. Bu hastalığa sahip kadınların genel sağlıklarını ve görünüşlerini etkileyen hormonal dengesizlikleri ve metabolik problemleri olabilir. Ayrıca bu sendrom kısırlığın yaygın ve tedavi edilebilir sebeplerinden biridir.

Polikistik Over Sendromu Nedir? PCOS Nedir?

Polikistik over sendromu üreme hormonlarındaki dengesizliklerden kaynaklanan yaygın bir sendromdur. Hormonal dengesizlikler yumurtalıklarda problem yaratır. Sağlıklı bir bireyde her ay yumurtalıklar menstrüal döngünün bir evresinde yumurta bırakır. Fakat PCOS yüzünden yumurta gelişmesi gerektiği gibi gelişemeyebilir ya da ovülasyon sırasında bırakılamayabilir.

Ayrıca bu sendrom düzensiz menstrüasyon döngüsüne ya da bazı döngülerin atlanmasına sebep olabilir. Düzensiz döngülerin neden olabileceği problemler :

  • Kısırlık (hamile kalamama durumu). Ayrıca PCOS kadınlardaki kısırlığın en yaygın sebeplerinden biridir.
  • Yumurtalıklarda kist (sıvı dolu küçük kesecikler) oluşumu.

Polikistik Over Sendromu Kimlerde Görülür?

15-44 yaş aralığındaki ya da çocuk sahibi olunabilecek yaşlardaki kadınların yaklaşık %10’unda bu sendrom görülebilir. Hasta kadınların çoğu 20-30’lu yaşlarındayken hamile kalamadıkları için doktora gittikleri zaman hastalıklarını öğrenirler.

Irk ve etnik köken fark etmeksizin tüm kadınlar bu hastalığın riski altındadır. Eğer obezite ya da ailede (anne, kız kardeş, hala, teyze gibi) hasta kadın varsa risk artar.

Polikistik Over Sendromu Belirtileri Nelerdir?

  • Düzensiz menstrüasyon döngüleri. PCOS görülen kadınlarda bazı döngüler gecikebilir ya da döngüler senede 12’den az olacak şekilde görülebilir. Bazı hastalarda ise hiç döngü gerçekleşmez.
  • Vücudun bazı bölgelerinde (yüz, çene gibi daha çok erkeklerde kıllanması gereken bölgeler) fazla kıllanma, diğer bir adıyla “aşırı kıllılık”. Aşırı kıllılık hasta kadınların %70’inde görülür.
  • Yüz,üst sırt ve göğüste akne.
  • İncelen saçlar, erkek tipi saç dökülmesi.
  • Kilo artışı ya da kilo vermede zorluk yaşamak.
  • Özellikle boyun kıvrımlarında, göğüslerin altında, kasıklarda görülen cilt kararması.
  • Koltuk altı ya da boyun bölgesinde çıkan et benleri.

Polikistik Over Sendromunun Sebepleri Nelerdir?

PCOS’un tam sebebi bilinmiyor ama uzmanlar genetiklerin de etkili olduğu birçok sebebi olabileceğini düşünüyorlar:

  • Yüksek seviyede androjenler. Androjenler genellikle erkek hormonları olarak adlandırılırlar ama tüm kadınlar az da olsa androjene sahiptirler. Bu hormonlar erkek tipi saç dökülmesi gibi erkeksi özelliklerin gelişmesini kontrol ederler ve polikistik over sendromuna sahip kadınlarda da normalden fazla bulunurlar. Kadınlarda aşırı androjen seviyeleri yumurtalıkların menstrüasyon döngüsü sırasında yumurta bırakmasını engelleyip, PCOS’un iki belirtisi olan akne ve aşırı kıllanmaya sebep olabilirler.
  • Yüksek seviyede insülin. İnsülin yediğimiz yiyeceklerin enerjiye dönüşümünü kontrol eden hormonlardan biridir. İnsülin direnci vücut hücreleri insüline normal yanıt vermediği zaman oluşur ve sonuç olarak kandaki insülin seviyesi normale göre artar. Özellikle de obezite hastası, sağlıksız beslenen, yeterli hareket etmeyen ve aile geçmişinde diyabet hastası olanlarda olmak üzere çoğu PCOS hastası kadında insülin direnci görülür. Ayrıca zamanla insülin direnci tip 2 diyabete sebep olabilir.

Polikistik Over Sendromu Başka Hastalıklara Sebep Olur Mu?

Evet ,araştırmalar bazı hastalıklar ve PCOS arasında bağlantılar olduğunu söylüyor. Hastalıklardan bazıları:

  • Diyabet. Hasta kadınların yarısından çoğu 40 yaşlarından önce diyabet ve prediyabet hastası oluyor.
  • Yüksek tansiyon. Hasta kadınlar yaşıtları sağlıklı kadınlara göre daha fazla yüksek tansiyon riski altındadır. Yüksek tansiyon bazı kalp hastalıkları ve felce sebep olabilir.
  • Sağlıksız kolesterol. Hasta kadınlar genellikle daha düşük iyi kolesterol (HDL) seviyesine sahipken, daha yüksek kötü (LDL) seviyesine sahiptirler.
  • Uyku apnesi. Bu uyurken bir anlık ve tekrar eden şekilde gerçekleşen nefes alışverişi kesilmesi durumudur. PCOS hastası kadınların çoğu aynı zamanda uyku apnesine sebep olabilen diyabet veya obezite hastalarıdır. Uyku apnesi kalp hastalıkları ve diyabet riskini arttırır.
  • Depresyon ve anksiyete. Hasta kadınlarda sıklıkla gözlenen durumlardır.
  • Endometriyal kanser. PCOS hastalarında genellikle görülen ovülasyon problemleri, obezite, insülin direnci ve diyabet endometriyal kanser riskini arttırır.

Araştırmacılar PCOS’un mu bu hastalıklara yoksa bu hastalıkların mı PCOS’a sebep olduğunu ya da PCOS’a ve başka hastalıklara sebep olan başka durumlar olup olmadığını bilmiyor.

Menopoz Döneminde Polikistik Over Sendromu Belirtileri Kaybolur Mu?

Hem evet hem hayır. PCOS vücudun çok fazla sistemini etkiler. Çoğu hasta kadın menopoz dönemine yaklaştıkça menstrüasyon döngülerinin biraz daha düzene girdiğini söylüyor. Yine de hormonal dengesizlikler yaşla beraber değişmediği için semptomlar devam edebilir. Ayrıca PCOS bağlantılı sağlık sorunlarının bazılarının (diyabet, felç, kalp krizi gibi) riskleri yaşla orantılı artar. PCOS hastalarında bu riskler sağlıklı olanlara göre daha yüksek olabilir.

Polikistik Over Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?

Sadece polikistik over sendromuna özgü teşhis eden bir test yok. Teşhis etmeye yardımcı olmak ve semptomlarını ortadan kaldırmak için doktorunuzla tıbbi geçmişiniz hakkında konuşup, fiziksel ve başka testler yaptırabilirsiniz:

  • Fiziksel muayene. Doktorunuz sizin tansiyonunuzu, vücut kitle endeksinizi ve bel ölçünüzü ölçebilir. Sırt,yüz ve göğsünüzde aşırı kıllanma olup olmadığına, cildinizdeki aknelere ve cilt renginize bakabilir. Ayrıca saç dökülmesi yaşayıp yaşamadığınıza ve diğer sağlık durumlarınızı (büyümüş tiroid bezi gibi) kontrol edebilir..
  • Jinekolojik muayene. Doktorunuz fazla erkek hormonlarının etkisi olup olmadığını görmek ( büyümüş klitoris gibi) ve yumurtalıkların büyüyüp, şişme durumlarını kontrol etmek için sizi jinekolojik muayene edebilir.
  • Pelvik ultrason (sonogram). Bu test yumurtalıklarınızda kist olup olmadığına bakmak ve endometriyumu kontrol etmek için ses dalgalarını kullanır.
  • Kan testleri. Kan testleri androjen hormonları seviyenizi kontrol etmek için yapılabilir. Doktorunuz bu sendromla karıştırılan diğer sağlık problemlerini ( tiroit hastalığı gibi) teşhis etmek için başka hormonlarınızı da kontrol edebilir. Ayrıca doktorunuz kolesterol seviyenizi kontrol edip, diyabet teşhisi için test yapabilir.

Diğer muhtemel durumlar yapılan testler ile elendiğinde; aşağıdaki belirtilerden en az iki tanesinin sizde görülmesi halinde size tanı konulabilir:

  • Olması gerekenden fazla veya az gerçekleşen ya da hiç gerçekleşmeyen düzensiz regller.
  • Yüksek seviyelerde androjenlerin belirtileri:
    • Yüz, çene ve vücutta aşırı kıllanma
    • Akne
    • Kafa derisinde saç incelmeleri
  • Kanda normalden yüksek androjen seviyeleri
  • Tek ya da iki ovaryumda da oluşan çok sayıda kist
Polikistik over tedavisi olarak epilasyon yöntemleri
Polikistik over tedavisi – Kıl ve tüy artışından kurtulmak ya da yavaşlatmak için estetik açıdan epilasyon yöntemleri uygulayabilirsiniz.

Polikistik Over Tedavisi

Spesifik bir tedavisi yok fakat semptomlar için tedavi uygulanılabilir. Doktorunuzla beraber semptomlarına dayalı, çocuk sahibi olma planlarınız ya da diyabet ve kalp rahatsızlıkları gibi uzun vadeli sağlık sorunları risklerinizi azaltmakla alakalı tedavi planları üzerinde çalışabilirsiniz. Kadınların çoğu aşağıdaki tedavi kombinasyonlarını uygulamaya ihtiyaç duyacaktır:

  • Belirtileri rahatlatacak evde uygulayabileceğiniz adımlar
  • İlaçlar

Polikistik Over Sendromu Belirtileri İçin Evde Uygulayabileceğim Adımlar Nelerdir?

  • Kilo vermek. Sağlıklı beslenmek ve düzenli fiziksel aktivite belirtileri hafifletmenize yardımcı olabilir. Kilo vermek kanınızdaki glikoz seviyesini azaltmanızda, vücudun insülin kullanımını geliştirmesinde ve hormonların normal seviyeye dönmesi konusunda yaralı olabilir. Kilonuzun %10’u kadar bile olsa kilo vermek (örneğin 100 kiloda birinin 10 kilo vermesi gibi) menstrüal döngünüzün düzene girmesine ve hamile kalma şansınızı arttırmanıza yardımcı olabilir.
  • Epilasyon. Fazla tüylerinizden kurtulmak için tüy dökücü krem, lazer epilasyon ya da elektroliz yöntemlerini deneyebilirsiniz. Tüy dökücü kremleri eczanede bulabilirsiniz. Ayrıca lazer epilasyon ve elektroliz doktorlar tarafından yapılmalı ve sağlık sigortası tarafından karşılanmamaktadır.
  • Kıllanmayı yavaşlatmak. Reçete edilebilen bir cilt tedavi ilacıyla istenmeyen bölgelerdeki yeni kıl ve tüy gelişimi yavaşlatılabilir.

Polikistik Over Tedavisi Sırasında Ne Tür İlaçlar Kullanılır?

  • Hormonal doğum kontrolü; örneğin hap, iğne, vajinal halka, rahim içi araç (spiral) , gebelik önleyici bant (patch,yama).
  • Anti-androjen ilaçlar. Bu ilaçlar andorojenlerin etkisini engeller ve kafa derinizdeki saç dökülmelerini,akneyi, yüz ve vücuttaki kıllanmayı azaltmaya yardımcı olur. Fakat bu ilaçlar PCOS tedavisi için Food and Drug Administration (FDA) onaylı değildir, hatta hamilelik sürecinde sorunlara sebep olabilirler.
  • Metformin. Metformin genelde tip 2 diyabette kullanılır fakat bazı hastalarda PCOS semptomları tedavisinde işe yarayabilir fakat bu ilaç da PCOS tedavisi konusunda FDA onaylı değildir. Metformin insülinin kan şekerini düşürme kabiliyetini arttırır ve androjen ile insülin seviyesini düşürebilir. Birkaç ay kullandıktan sonra metformin tekrardan yumurtlamaya başlamanıza yardımcı olabilir ancak akne ve aşırı kıllanma üzerindeki etkisi zayıftır. Yapılan son araştırmalar metforminin vücut kitlesini düşürme ve kolesterol seviyesini düzenleme gibi başka iyi etkilerinin de olduğunu gösteriyor.

Polikistik Over Hamilelik – Hasta Olmama Rağmen Yine De Hamile Kalabilir Miyim?

Evet, bu sendroma sahip olmanız hamile kalamayacağınız anlamına gelmez. PCOS kadınlarda kısırlığın yaygın ama tedavi edilebilir bir sebebidir. Hasta kadınlarda hormonal dengesizlikler yumurtanın büyümesi ve bırakılmasına engel olur. Eğer yumurtlama olmazsa hamile kalamazsınız. Doktorunuzla yumurtlama ve hamile kalma şansınızı artırmanın yolları hakkında konuşabilirsiniz. Ayrıca menstrüel döngü sırasında en verimli günlerinizi öğrenmek için ovülasyon hesaplayıcı kullanabilirsiniz.

Eğer Hamile Kalmak İstiyorsam Tedavi Seçeneklerim Nelerdir?

Hamilelik için ve hamile kalma şansınızı arttırmak için çeşitli yöntemler deneyebilirsiniz:

  • Kilo vermek. Eğer aşırı kilolu ya da obezseniz sağlıklı beslenerek ve düzenli fiziksel aktivitede bulunarak kilo vermek mesntrüal döngünüzün düzene girmesine ve üreme veriminizin artmasına yardımcı olur.
  • İlaçlar. Kendiniz ve partnerinizdeki kısırlığın olası diğer sebeplerini eledikten sonra doktorunuz sizin yumurtlamanıza yardımcı olmak için size klomifen gibi bir ilaç yazabilir.
  • Tüp bebek. Eğer ilaçlar işe yaramazsa tüp bebek size çare olabilir. Bu yöntemle sizin yumurtanız ve partnerinizin spermi laboratuvar ortamında döllenir ve gelişmesi için rahminize yerleştirilir. Yalnızca ilaç kullanmaya kıyasla (eğer doktorunuza rahminize tek bir döllenmiş yumurta yerleştirme izni vermişseniz) tüp bebek yönteminde ikiz ve üçüz bebek sahibi olma riskinizi kontrol etmeniz daha kolaydır.
  • Ameliyat. Ameliyat eğer diğer yöntemler işe yaramıyorsa bir tedavi seçeneğidir. Polikistik overin görüldüğü kadınlarda dış kabuk (korteks ya da cortex) bölgesi kalınlaşmıştır ve polikistik over sendromunun spontane ovülasyonu engellediği düşünülüyor. Ovaryon Drilling diye adlandırılan ameliyatta doktor yumurtalıkların yüzeyinde lazerle ya da elektrikle ısıtılmış ince bir iğneyle birkaç delik açar. Bu ameliyat 6-8 aylığına da olsa genellikle ovülasyonu yeniden sağlar.

Polikistik Over Hamileliği Nasıl Etkiler?

PCOS hamilelik sırasında siz ve bebeğinizle alakalı bazı sorunlara neden olabilir. Bu sendroma sahip kadınlarda aşağıdakilerin gerçekleşme riski yüksektir:

  • Düşük yapma
  • Gebelik şekeri (gebelik diyabeti)
  • Preeklampsi
  • Sezaryen

Ayrıca bebeğiniz de makrozomi olma ve yenidoğan yoğun bakım ünitesinde uzun süre kalma riski altındadır.

Hamilelikte Ortaya Çıkabilecek Problemleri Nasıl Önleyebilirim?

Aşağıdakileri yaparak oluşabilecek polikistik over sendromu problemlerinin riskini azaltabilirsiniz:

  • Hamile kalmadan önce sağlıklı bir kiloya ulaşmak.
  • Hamile kalmadan önce kanda olması gereken şeker seviyesine ulaşmak. Bunu sağlıklı beslenme alışkanlığı, düzenli fiziksel aktivite, kilo verme ve metformin gibi ilaçlar kullanarak sağlayabilirsiniz.
  • Folik asit almak. Ne kadar folik asit almanız gerektiğiyle ilgili doktorunuza danışabilirsiniz.

Osteopeni yani düşük kemik mineral yoğunluğu hastalığı, kadınlarda erkeklere oranla 4 kat daha fazla görülüyor. Osteopeni Nedir ? Düşük Kemik Mineral Yoğunluğu yazımızı okumak için yazı başlığına tıklayın!

Anoreksiya nedir öğrenmek istiyorsanız yazımızı sitemizde bulabilirsiniz.